آمایش سرزمینی کتابخانه‌های عمومی چیست؟

آمایش سرزمینی به معنی توزیع متوازن و هماهنگ جغرافیایی کلیه فعالیت‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و غیره در پهنه سرزمین نسبت به قابلیت‌ها و منابع طبیعی و انسانی است. مفهوم آمایش سرزمینی در کشور ما مفهوم غریبی نیست و حدود ۶۰ سال است که این مفهوم در کشور مطرح شده و اسناد بالادستی بسیاری در این زمینه وجود دارد، ولی در حوزه کتابخانه‌های عمومی برای اولین بار است که از سوی نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور مطرح شده است.

دسترسی به خدمات در سکونتگاه اعم از شهری و روستایی، به عنوان یکی از مهم ترین شاخص ها در عدالت سرزمینی مطرح است؛این خدمات و میزان فاصله تا سکونتگاه فرد، بستگی زیادی به نوع خدمت دارد. خدماتی که بایستی به نیاز روزانۀ شهروند پاسخ دهند و یا خدماتی که نیازهای هفتگی و حتی سالانۀ افراد را برآورده می کنند. کتابخانه ها به عنوان یکی از مصادیق خدمات فرهنگی، از این دسته خدمات هستند که شهروندان می توانند در سطوح محله، ناحیه، منطقه و شهر، با تفاوت در نوع خدمت ارائه شده، از آن برخوردار باشند داد.
بررسی وضعیت موجود کتابخانه‌های عمومی، مشخص نمودن نقاط و محدوده‌هایی برای ایجاد کتابخانه‌ عمومی در آینده و توزیع خدمات کتابخانه‌ای در آنها از جمله اهداف طرح آمایش سرزمینی کتابخانه‌های عمومی است.

اسناد موجود

این دستورالعمل در سه بخش تدوین شده:

بخش اول: بررسی تعاریف و مفاهیم.
بخش دوم: دستورالعمل چگونگی بررسی وضعیت کتابخانه‌های موجود و محدوده‌های خدمات کتابخانه در شهر.
بخش سوم: دستورالعمل چگونگی مشخص نمودن محدوده‌های خدمت کتابخانه‌های آینده.

دانلود دستورالعمل تعیین محدوده خدمت

انتخاب یک مکان مناسب برای استقرار کتابخانه در شهر، نیازمند لحاظ معیارهایی است که به‌واسطۀ آن، مکان دارای ویژگی‌های مناسب برای استقرار این خدمات باشد؛ در تعیین مشخصات مکانی هر نوع استفاده از زمین و هر نوع فعالیت شهری، دو عاملِ «رفاه اجتماعی» و «رفاه اقتصادی» ملاک سنجش قرار می‌گیرند. بر اساس این دو عامل بسیار کلی، شش معیار زیر در مکان‌یابی عملکردهای شهری، ملاک برنامه‌ریزی کاربری زمین شهری قرار می‌گیرد.
۱- سازگاری ۲- آسایش   ۳- کارایی  ۴- مطلوبیت    ۵- سلامتی  ۶- ایمنی

در دست انتشار

استان‌هایی که آمایش در آن اجرا شده است

گزارش تعیین محدوده‌های خدمت کتابخانه‌های عمومی استان البرز

 

لایه بلوک‌های جمعیتی استان البرز سال ۱۳۹۵

لایه فایل GIS کتابخانه‌های عمومی استان البرز

فراخوان پیشنهاده برای پیاده‌سازی «دستورالعمل آمایش سرزمینی کتابخانه‌های عمومی»
(همه استان‌ها به غیر از استان تهران و استان البرز)

نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در سال ۱۳۹۷ در راستای «قانون تأسیس و نحوۀ ادارۀ کتابخانه­‌های عمومی»، تحقق اهداف «سند چشم‌انداز ایران در افق ۱۴۰۴» و «برنامه ششم توسعه» و «ضوابط ملی آمایش سرزمین»، با انجام طرح آزمایشی آمایش سرزمینی کتابخانه‌های عمومی کشور در ۲ استان تهران و البرز، موفق به تدوین دستورالعمل تعیین محدوده خدمت کتابخانه‌های عمومی کشور شد.

نظر به مصوبه هیات امنای کتابخانه‌های عمومی کشور به تاریخ ۱ بهمن ۱۳۹۷، این نهاد در نظر دارد نسبت به پیاده‌سازی «دستورالعمل تعیین محدوده خدمت کتابخانه‌های عمومی» در استان‌های دیگر اقدام نماید. بدین منظور از دانشگاه‌ها، نهادها، موسسات و … (اشخاص حقوقی) دعوت به عمل می‌آید تا پیشنهاده‌های خود را منطبق با فراخوان پیشنهاده (RFP) و با در نظر گرفتن «دستورالعمل تعیین محدوده خدمت کتابخانه‌های عمومی»، «گزارش شهر تهران» و «گزارش سایر شهرهای تهران و دهستان‌های استان تهران»، حداکثر تا تاریخ ۱۷ فروردین سال ۱۳۹۸ از طریق وب‌سایت http://rpm.iranpl.ir ارسال نمایند.

** لازم است پیشنهاد‌دهندگان نکات زیر را در تدوین و ارسال پیشنهاده مد نظر قرار دهند:

  1. پیشنهاده‌ها برای همه استان‌ها به جز تهران و البرز تهیه شود.
  2. پیشنهاده‌ها برای هر استان به صورت مجزا تهیه و ارسال شود.
  3. هر دانشگاه‌ها، نهادها، موسسات و … (اشخاص حقوقی) تنها برای دو استان می توانند پیشنهاده ارسال نمایند.
  4. نزدیک بودن پیشنهاد دهنده به استان مورد نظر، در داوری‌ها تاثیر‌گذار است.