Warning: A non-numeric value encountered in /home/npplir/public_html/wp-content/themes/Avada/includes/dynamic_css.php on line 6753
پرسش‌های متداول – کتابخانه ایرانی

پرسش‌های متداول

//پرسش‌های متداول

استاندارد از دیرباز در زندگی بشر وجود داشته و مانند بسیاری از پدیده‌های طبیعی، شناخت و برداشت انسان از محیط بوده که از آغاز به‌صورت ناخودآگاه تحقق یافته است. گسترش فن و تجارت در ادوار گذشته انسان را واداشته است تا در برخی زمینه‌ها، به‌ویژه در اندازه‌گیری‌های یکسان و نیز ساخت وسایل و لوازم، استانداردهایی را تعیین کند. وجود ظروف سفالین یک شکل، کشتی‌هایی با طرح و شکل یکسان، ابعاد ثابت و مشخص آجرها، و حتی قطعات سنگ در بنای اهرام مصر نشانه‌هایی از استاندارد در عهد باستان محسوب می‌شود.

اندیشه تشکیل سازمان بین المللی استاندارد در چهاردهم اکتبر سال ۱۹۴۶ بین رؤسای بیست ­و پنج کشور در لندن شکل گرفت. مقر این سازمان در ژنو می باشد.

در سال ۱۹۲۶ میلادی سازمانی جهت استاندارد رشته­ ها نهاده شد که به نام اتحادیه بین­ المللی سازمان­های ملی استاندارد خوانده شد. این اتحادیه تا آغاز جنگ جهانی دوم فعالیت داشت و بعد از آن منحل گردید.

در ۱۴ اکتبر ۱۹۴۶ میلادی برابر با ۲۲ مهر ۱۳۲۵ هجری شمسی ، نمایندگان ۲۵ کشور که عمدتاً عضو کمیته هماهنگی استاندارد وابسته به سازمان ملل متحد بودند ، در لندن اجتماعی تشکیل دادند و پس از مذاکره­های طولانی به تأسیس سازمان بین المللی استاندارد (International Standard Organization) با حروف اختصاریISO  به منظور یکپارچه کردن تدوین استاندارد در سراسر جهان ،ایجاد تسهیلات در تجارت بین‌المللی ، حمایت از تولید کننده و مصرف کننده و توسعه همکاری­های علمی ، فن­آوری ، اقتصادی  و غیره توافق نمودند.

مجمع عمومی سازمان بین المللی استاندارد در سال ۱۹۶۱، مقرر داشت که از سال ۱۹۷۰، چهاردهم اکتبر (۲۲مهر ماه) به نام روز جهانی استاندارد تعیین و نامگذاری شود. این امر با استقبال سازمان ملل مواجه شد تا اهمیت و ارزش فراون استاندارد برای جهانیان آشکار گردد.

هم اکنون درسراسر جهان مؤسسه های استاندارد در راه تهیه، تنظیم و اجرای قوانین و مقررات استاندارد، تلاشهای علمی فراوانی انجام می دهند. استانداردهایی که این موسسه ها درسطح یک کشور وضع می کنند، استانداردهای ملی خوانده می شود. تمامی مؤسسه های استاندارد کشورها عضو سازمان جهانی استاندارد هستند و این سازمان با همکاری و همفکری مؤسسه های استاندارد ملی، استانداردهای بین المللی را تهیه می کند. این سازمان مهمترین سازمان جهانی برای تهیه کلیه استانداردهای رشته ­های مختلف به استثنای دو رشته برق و الکترونیک و مواد دارویی می­باشد.

سابقۀ استاندارد در ایران را می توان به دوران هخامنشی نسبت داد. در زمان داریوش اول، وزنه‌های استانداردشده‌ای بر اساس واحدی به نام کرشه ساخته می‌شد که معادل ۳/۸۳ گرم بود.

نخستین حرکت مدون استانداردنویسی در ایران، با تصویب قانون اوزان و مقیاس‌ها در سال ۱۳۰۴ آغاز گردید و در سال ۱۳۳۲ به لحاظ ضرورت تعیین ویژگی‌های کالاها و جلب توجه تولیدکنندگان و واردکنندگان به اهمیت کالاهای استاندارد شده، تشکیلاتی جهت تهیه و تدوین استانداردهای ملی در وزارت بازرگانی ایجاد شد.

در سالهای ۱۳۲۴ و ۱۳۳۲به لحاظ اهمیت یافتن نظارت بر ویـژگیها و کیفیت کالاهای صادراتی و وارداتی هسته­های تکامل یافته در موسسه به صورت یک اداره در وزارت بازرگانی شکل گرفت و در ادامه با تصویب قانون «تاسیس مؤسسه استاندارد ایران» مسئولیت­ها و چارپوب­های مستقل در قالب هدفهای ملی تعیین و موسسه به صورت ساختاری مستقل شروع به فعالیت کرد.

در سال ۱۳۳۹، با تصویب قانون تأسیس مؤسسه استاندارد ایران، کار رسمی این مؤسسه در چارچوب اهداف و مسئولیت‌های تعیین شده در این قانون ادامه یافت و در سال ۱۳۴۳ به مؤسسه استاندارد تحقیقات صنعتی ایران تغییر نام داد. مؤسسه استاندارد از سال ۱۳۴۰ به عضویت ایز در آمد و از سال ۱۳۴۴ عضو کمیسیون بین‌المللی الکتروتکنیک شده است.

نخستین استانداردهای تهیه شده به ویژگی و درجه‌بندی کالاهای صادراتی (عموماً محصولات کشاورزی) اختصاص داشت و به‌صورت آزمایشی تدوین شد. تا سال ۱۳۴۳ هفده استاندارد به‌صورت آزمایشی تهیه گردید که عموماً مربوط به کالاهای سنتی و به‌منظور کمک به بهبود صادرات بود ولی بعدها تصمیم گرفته شد که در همه زمینه‌ها استانداردهای لازم تدوین شود و تهیه استانداردها از حالت آزمایشی به‌صورت قطعی تغییر یابد و سرانجام در ۲۲/۶/۱۳۹۰ به سازمان ملی استاندارد تغییر نام یافت.

پاسخ

سازمان ملی استاندارد ایران- کمیته اسناد و تجهیزات اداری

سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران- پژوهشگاه اسناد

نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور- اداره کل برنامه‌ریزی- اداره استاندارد

 

استاندارد واژه‌ای انگلیسی به‌معنای پرچم و عَلَم است، و از کلمه Stand به‌معنی ایستادن، ماندن، و قرارگرفتن اخذ شده است. استاندارد در اصطلاح متداول امروزی به‌معنای مقیاسی برای اندازه‌گیری، مدل و نمونه اشیاء، تعیین کمیّت و کیفیت، و آنچه دارای مشخصات رسمی است به‌کار می‌رود.

استاندارد، در واقع، مجموعه‌ای از قوانین و مقررات است که توسط برخی نهادهای ذی‌صلاح جهت استفاده سازمان‌ها و مؤسسات در مقیاس ملی و بین‌المللی وضع و تصویب می‌شود و ممکن است توسط دولت‌ها یا نهادهای علمی، از جمله برخی انجمن‌های حرفه‌ای، اجرا گردد. بعضی از استانداردها به‌صورت دستورالعمل ارائه می‌گردد و سازمان‌ها مجازند خود در مورد شیوه به‌کارگیری آنها تصمیم بگیرند یا فقط از بخشی از آنها استفاده کنند. نوع دیگر استاندارد حاصل توافق است نه ناشی از قانون‌گذاری، و غالباً روش ساده انجام کار را با درجه‌ای از کارآیی و حداقل هزینه ارائه می‌کند.

برخی عوامل مؤثر در استانداردسازی عبارتند از: ایجاد نظم در آنچه می‌تواند در وضعیت دیگری هرج‌ومرج تلقی شود، تضمین ثبات، نیل به درجه قابل قبولی از تعالی، و ارتقای خدمات مؤثر.

تمایل به بهبود کیفیت، به‌تنهایی، به ایجاد استاندارد نمی‌انجامد، بلکه احساس ضرورت و شناخت نیازها برای ایجاد و به‌کارگیری استانداردها حائز اهمیت است. وجود استاندارد هزینه‌ها را کاهش می‌دهد و هماهنگی با آن می‌تواند از دوباره‌کاری‌ها بکاهد.

هر استاندارد نتیجه تلاش مدونی است که برای هماهنگ کردن جریان یا محصولی معیّن پدید آمده و به‌تصویب مقام صالحی رسیده باشد و ممکن است به یکی از این اشکال بوجود آید: الف) نوشته‌ای حاوی یک سلسله شرایط لازم؛ ب) واحدی اساسی یا کمیّتی ثابت مانند آمپر، صفر مطلق ؛ و ج) ابزاری مادی برای سنجش، مانند متر.

پاسخ